Marc Wilbers over de wolf in Nederland

Beste enthousiaste natuurliefhebbers,
Recentelijk ben ik gevraagd om een stuk te schrijven over de “Wolf in Nederland”. Vorig jaar ben ik gestart met lezingen over de wolf op het Natuurcentrum Veluwe in Ede. Door groot enthousiasme om mij heen van belangstellenden, media, wolf – groepen, wolvenexperts en stichtingen zaten de lezingen erg snel vol.
Foto: Marc Wilbers
Helaas moesten we tientallen lezingen annuleren doordat de maatregelen in verband met Covid 19 roet in het eten gooiden. De telefoonlijn stond roodgloeiend, omdat we zelfs individuele aanvragen kregen voor groepen om meer kennis te geven over onze toppredator van de natuur; de wolf. Het enige wat we konden concluderen uit de volle lezingen was dat de lezingen voorzien in de behoefte van veel mensen om meer te weten te komen over de wolf. Boswachters, ecologen, personen uit werkgroepen, lokale media, politici, schaapsherders maar bovenal natuurliefhebbers waren op de lezingen aanwezig.
Wat is dat toch met die “Wolf”?
Er heersen diverse angsten ontstaan in de oudheid. Kloppen die wel allemaal? Er wordt getwist over feiten en fabels waarbij sprookjes ons over boze wolven geen juiste informatie verstrekken. Een wolf is van nature een schuw dier, die mede door de drukte van de mens voornamelijk ‘s nachts jaagt. Waarom houdt het ons allemaal zo bezig ? Waarom zijn er uitgesproken voor – en tegenstanders? In de lezingen die ik geef komt alles aan bod over de wolf en probeer ik in de breedste zin van het woord educatie te geven voor een goede samenleving met de wolf.
Ecologie, biologie en evolutie ; dit zijn eigenlijk allemaal aspecten die van belang zijn om de wolf te kunnen begrijpen. Belangrijker nog is dat wij kennis hebben van hoe wij als samenleving moeten leren samenleven met de wolf. Wij mensen hebben door onze activiteiten vele dieren verjaagd, gedood en laten uitsterven en onze intensieve landbouw en industrie heeft er voor gezorgd dat er ook geen geschikte biotoop meer is voor vele dieren. Waar vinden wij bijvoorbeeld van nature nog grote grazers? Ze zijn allemaal verdwenen! Gelukkig is er door een breed gedragen natuurherstel en vele organisaties de laatste jaren erg veel ten gunste veranderd. Vele soorten zijn teruggekeerd door geslaagde herintroductie en alle maatregelen die zijn genomen om nieuwe biotopen voor diverse soorten te creëren. Voorbeelden hiervan zijn de bever, de otter en de wisent. Ook zijn er soorten op eigen kracht terug gekomen, zoals nu de wolf
Foto: Marc Wilbers
We spreken over de Europese laaglandwolf, de soort die 140 jaar afwezig is geweest in Nederland. Gaan we verder terug in de tijd dan zien we dat de oorsprong van de populatie ligt in de Baltische staten: Estland, Litouwen, Letland en het uiterste oosten van Polen en Wit Rusland . Wellicht is het daardoor beter te spreken over de Baltische wolf. Sinds 2018 hebben we gevestigde wolven op de Noord Veluwe.
Dit paar heeft in 2019 en 2020 voor nageslacht gezorgd. Op dit moment hebben we ook een paar op de Zuid – Veluwe, een teefje op de Midden -Veluwe en een mannelijke Franse wolf op de Strabrechtse heide. De verwachting is dat we in 2021 naar alle waarschijnlijkheid welpen mogen verwachten van het paar op de Zuid -Veluwe. Ook in het grensgebied met Duitsland zijn er meerdere roedels aanwezig. Men kan verwachten dat er in de komende jaren meer wolven in Nederland zullen rond lopen en er zich meerdere roedels zullen vormen.
Een wolf vestigt zich in een territorium officieel na een half jaar. Dit is wel gebonden aan voorwaarden. De belangrijkste voorwaarde is rust en voldoende prooidieren. In Duitsland heb ik veel kennissen waarmee ik ervaringen uitwissel over de wolf . We zijn tot de conclusie gekomen dat een gebied minstens 2 soorten prooidieren moet bevatten voor de wolf . Een prachtig voorbeeld vind ik de gevestigde wolf in Drenthe die weer is terug gekeerd naar Duitsland, mogelijk door het gebrek aan die 2 soorten prooidieren. Het kan natuurlijk ook zijn dat hij is weggegaan door dat het toeristen seizoen begon en er onvoldoende rust was. De wolf is namelijk vertrokken aan het begin van de zomer , net na de eerste lock down, net het moment dat de binnenlandse toeristen massaal de Drenthe bossen en heidevelden bezochten.
Wolven slaan in hun eigen territorium vrijwel geen vee. Het vee wordt voornamelijk geslagen door zwervers: reu jaarlingen en vaak 1 – 2 jarige teefjes die op zoek gaan naar een eigen territorium. Men kan kortweg zeggen: jonge wolven tussen de 10 en 22 maanden die het ouderlijk nest verlaten. Tegelijkertijd pakt niet iedere zwervende wolf vee. Sommige dieren houden het ook tijdens het zwerven bij wild. Zwervers gaan op zoek naar een eigen territorium (vaak identiek aan hun geboorte grond en niet bezet door een andere wolvenroedel) waarbij het dus kan gebeuren dat er vee wordt geslagen als ze onderweg honger krijgen. Vaak is het maar een snack voor onderweg. Een wolf jaagt namelijk zo efficiënt mogelijk met de minste inspanning en bijvoorbeeld schapen
zijn onderweg overal makkelijk bereikbaar en bejaagbaar.
Natuurgebieden tussen Duitsland en Nederland vormen de corridors waar de wolven met name vanuit Duitsland ons land binnen komen. Juist in deze corridors moet men mensen die vee houden voorlichten. Gelukkig zijn er meerdere organisaties zoals bijvoorbeeld Wolffencing Nederland en Werkgroep Wolf die mensen met raad en daad bijstaan.
Foto: Marc Wilbers
Diverse provincies zijn bezig met een wolvenplan (of hebben dit klaar), geven voorlichting en helpen bij schade afwikkeling voor veehouders. Dit staat echter nog in de kinderschoenen en bestuurlijk Nederland is nog lang niet klaar iedereen daarin op de juiste wijze te voorzien. Zelf heb ik enkele schaapherders geholpen met advies en doorverwijzing naar de juiste instanties. Ik snap de angst van veehouders maar goede voorlichting haalt veel vooroordelen weg en, nog belangrijker, voorkomt veel schade.
In deze samenleving zullen we moeten leren leven met de wolf. Op dit punt is geen discussie mogelijk, omdat de wolf beschermd is en zelf bepaald waar hij gaat. Een meerderheid van de samenleving steunt dat ook. Wolven vormen dan wel een risico voor schapen maar uiteindelijk zorgen ze voor meer biodiversiteit. Meer biodiversiteit zorgt voor rijkere en meer robuuste natuur. De wolf is toppredator die hier in de voedselketen ontbrak en maakt dat voedselketens weer compleet worden. Hij zorgt voor een gezonde populatie bij de prooidieren omdat hij zwakke en zieke dieren als prooidier tot zich neemt. Hiermee worden ziektes en over – populatie bij de prooidieren onderdrukt. Voor de vele aaseters is de wolf een zegen. Zonder wolven zijn er maar af en toe kadavers beschikbaar, door de wolf is dat zeer regelmatig.
Tijdens de lezingen heb ik gemerkt dat juiste voorlichting essentieel is waardoor er meer ruimte is voor begrip en men meer bereid is zich aan te passen om te kunnen samenleven met de wolf. Vele organisaties verlenen voorlichting en zetten zich in om kennis over te dragen. Samenwerking tussen organisaties, werkgroepen en omstanders laat nog wel eens te wensen over. Ieder probeert op de juiste manier een steentje bij te dragen, daarin moeten partijen zich loyaal naar elkaar opstellen en dat gebeurd al steeds meer.
Conclusie is dan ook dat we zullen moeten samenleven met de wolf. We zullen daar wel wat aanpassingen en maatregelen voor moeten treffen. Als mens hoeven we niet bang te zijn voor de wolf. Ecologisch gezien is de wolf als toppredator nodig voor ons klimaat en biodiversiteit.
En… mocht u ooit oog in oog komen te staan met de wolf: geniet dan van dit unieke moment !!

 

Marc Wilbers

Reacties kunnen niet achtergelaten worden op dit moment.